مش الیافی چه نقشی در مسلح کردن دیوار دارد؟
مش الیافی سیستم والمش از نوع مش فایبرگلاس یا توری فایبرگلاس می باشد. این مش دارای ساختار شبکهای با ترکیب نخهای شیشه در کنار یکدیگر، تشکیل شده و طراحی مشبک دارد. وظیفه اصلی مش الیافی در مسلح کردن دیوار با کنترل تنش کششی و انتقال آن به کل سطح دیوارهای غیر سازهای، تعریف میشود. در واقع، این توریهای فایبرگلاس با ترکیب پلاستر، یک کامپوزیت منسجم را روی دیوار ایجاد میکنند که نه تنها مقاومت بالایی در برابر نیروهای وارده دارد، بلکه میتواند مانع از ترک خوردگی ناشی از جمع شدگی انقباضی و تغییرات دمایی پلاستر شود.
مش الیافی دو طرفه، هر نیرویی که به دیوارهای غیر باربر و پیرامونی وارد میشود را جذب کرده و آن را به سایر اجزای سازهای از جمله ستون منتقل میکند. با این عملیات به ظاهر ساده، احتمال تخریب و ریزش دیوارها هنگام زلزله و بارهای وارده، به حداقل میرسد و میتوان بدون نیاز به وادار قائم و افقی و میلگردهای بستر، شاهد دوام بیشتر دیوارها بود.
انواع مش الیافی برای مسلح کردن دیوار
اگرچه در آیین نامه اجرایی وال مش، تاکید بیشتر روی استفاده از مش الیافی مقاوم به قلیا است؛ اما در مجموع میتوان از دو نمونه مش الیافی زیر برای مهار لرزهای استفاده کرد:
مش الیافی E-Glass
مش الیافی E-Glass، یکی از اقتصادیترین انواع مش الیافی برای تسلیح دیوار است. این نوع مش بدون هیچ لایه پوششی خاص و با ترکیب پلاستر گچی، اجرا میشود. در آیین نامه تاکید شده که اگر نازک کاری گچی روی سطح اعمال شده باشد، میتوان از سایر انواع مش الیافی (به غیر از مش الیافی AR) به شرط اجرای پوشش محافظ استفاده کرد که مقاومت کششی این مشها نیز باید 1200 نیوتن بر عرض 5 سانتی متر باشد.
مش الیافی AR-Glass
مش الیافی AR-Glass، به عنوان الیاف توصیه شده برای مسلح کردن دیوار در آیین نامه شناخته میشود. این مش همان الیاف شیشهای است که با ترکیب یک لایه زیرکونیوم، در برابر قلیایی سیمان مقاوم سازی میشود. زیرکونیوم استفاده شده در این مش باید ذات آن را یعنی از مغز تا لیف را بپوشاند تا مقاومت مورد انتظار را فراهم سازد.
ناکافی بودن ایجاد پوشش محافظتی روی مش برای اجرا
در ضوابط مش الیافی برای مسلح کردن دیوار، به مورد مهمی تاکید شده که متاسفانه، مبنای اشتباه بسیاری از مهندسان بوده است. از آنجایی که مش الیافی مقاوم به قلیا، با هدف هماهنگی با محیط قلیایی سیمانی (pH بالای 12.5) توصیه شده است، بعضی از پیمانکاران و مهندسان در جهت صرفه جویی هزینهها از مش الیافی معمولی با پوشش محافظتی استفاده میکنند. این در حالی است که در آیین نامه، به شدت روی این موضوع تاکید شده که استفاده از پوشش محافظتی روی مش برای اجرا در محیط قلیایی سیمانی کافی نیست و باعث خوردگی مش میشود.
به علاوه، حتی اگر در کنار پوشش محافظتی روی مش الیافی ، خاصیت قلیایی پلاستر وال مش نیز کاهش پیدا کند؛ باز هم برای اجرای صحیح مش کافی نیست. البته استفاده از پوشش محافظتی روی مش الیافی میتواند مقاومت آن را در برابر خوردگی در محیط سیمانی افزایش دهد و روشی توصیه شده در آیین نامه میباشد.
ضوابط مش الیافی برای مسلح کردن دیوار
نقش کلیدی مش الیافی برای مسلح کردن دیوار باعث شده تا در ضوابط اجرایی این سیستم، تاکید زیادی روی مشخصات فنی آن وجود داشته باشد. فاصله بین چشمهها، مقاومت کششی و تسلیم و سایر ویژگیهای مش الیافی باید با دقت بررسی و متناسب با آنها، این مشها را تهیه نمود. در ادامه دقیقتر ضوابط مش الیافی که در فصل چهارم «دستورالعمل طراحی وال مش» روی آن تاکید شده است را توضیح میدهیم.
فاصله چشمهها در مش الیافی
مش الیافی دارای ساختار مشبک است و فاصله میان دو نخ در مش الیافی، با نام فاصله چشمه تعیین میشود. این فاصله باید حداکثر 10 میلی متر باشد تا هماهنگی خوبی با پلاستر برقرار شود و مش الیافی نیز بتواند بارهای وارده را تحمل و به خوبی توزیع کند. فاصله چشمههای بسیار ریز در مشهای الیافی، مانع از عبور سنگدانهها و باعث ایجاد ساختار لایهای در پلاستر میشوند. به عبارت دیگر، تعداد رشتههای الیافی که در عرض 5 سانتی متر از مش الیافی وجود دارند باید حداکثر 10 عدد و یا کمتر باشد.
هماهنگی فاصله چشمهها با سنگدانه پلاستر
حداکثر اندازه سنگدانه استفاده شده در ملات سیمانی برای اجرا با مش الیافی ، نباید از حداقل دو مقدار فاصله باز بین چشمهها بیشتر باشد. همچنین، اندازه این سنگدانهها باید حداکثر 2 میلی متر و کمتر در نظر گرفته شود تا بتواند هماهنگی لازم با مش الیافی را فراهم کند.
مقاومت کششی مش الیافی
نیروی قابل تحمل کششی توسط مش الیافی، نقش بسیار مهمی در عملکرد این توری در مسلح کردن دیوار داشته و باید ارزیابی شود. مطابق با مقررات موجود، نیروی کششی قابل تحمل در راستای عرضی الیاف بر اساس 5 سانتی متر عرض، باید حداقل 1200 نیوتن باشد. این یعنی، مقاومت کشش مش الیافی حداقل 1200 نیوتن بر 5 سانتی متر تعریف میشود. به عبارت دیگر، توریها باید بتوانند حداقل 1200 نیوتن نیروی کششی را در عرض 5 سانتی متر بدون گسیختگی و پارگی، تحمل کنند.
نکته مهم: در ضوابط، حداکثر مقاومت کششی مش الیافی برای مسلح کردن دیوار توضیح داده نشده است. بنابراین، به صلاح دید مهندسان، امکان استفاده از توریهای فایبرگلاس با مقاومت بالاتر، وجود دارد.
مقاومت تسلیم مش الیافی
مقاومت تسلیم مش الیافی برای مسلح کردن دیوار، حتی با وجود رفتار ترد آن در آیین نامه ذکر شده است. بر این اساس، کلیه مشهای الیافی که برای مهار لرزهای دیوارها استفاده میشوند، باید مقاومت تسلیم 1000 مگاپاسکال داشته باشند.
الزام اجرای دو طرفه مش الیافی دیوار
به منظور مسلح کردن صحیح دیوارهای پیرامونی و داخلی، حتما باید مش الیافی در دو سمت دیوار اجرا شود. نکته قابل توجه، الزام برای اجرای توریهای یکسان در دو طرف دیوار است. یعنی عرضه نوارهای مش الیافی، نوع (E-GLASS یا AR)، جنس و میزان مقاومت کششی و تسلیم الیاف باید در دو طرف دیوار یکسان باشد.
نکته قابل توجه در مورد اجرای مش الیافی برای مسلح کردن دیوار به صورت دو طرفه، اجرای موازی است. در واقع، الیافی که به صورت نواری در دو طرف دیوار قرار گرفتهاند، باید کاملا روبروی یکدیگر باشند. به طوری که اگر به طور فرضی، دیوار حائل را از میان آنها برداریم، توریها دقیقا روبروی یکدیگر قرار گرفته باشند. در همین راستا باید به اندازه گیری دقیق برای اجرای مش در فواصل مشخص در دو طرف دیوار، تاکید زیادی شود.
استثنا اجرای مش در دو طرف دیوار
در دو حالت زیر، نیاز به اجرای مش الیافی به صورت دو طرفه نیست:
- اگر ارتفاع آزاد دیوار زیاد باشد، میتوان از مش الیافی به صورت یک طرفه، اما تمام پوشش (نه نواری) در پروژههای مختلف ساختمانی استفاده کرد.
- اگر نیاز به اجرای مش الیاف روی دیوارهای مجاور همسایه که فقط به یک طرفه دیوار دسترسی وجود داشته باشد، باشد؛ میتوان مش را به صورت یک طرفه اجرا نمود.
برای اجرای مش در یک طرف دیوار در حالت فول مش، باید از مش با قطر چشمههای بزرگتر استفاده کرد. همچنین هنگام قرار دادن مشها در کنار هم، باید چشمهها با یکدیگر همپوشانی داشته باشند.
آزمونهای ضروری برای شناخت مش مناسب دیوار
هر یک از ضوابط مش الیافی برای مسلح کردن دیوار، نیاز به بررسی دقیق و ذکر در شناسنامه و دیتاشیت محصول دارند. در همین راستا، باید تستهای زیر مطابق با دستورالعمل مشخص انجام و خروجی آزمون در اختیار خریداران قرار بگیرد.
تعیین نمره نخ
نمره نخ یا تکس، یک واحد بین المللی برای بیان چگالی خطی الیاف است که به صورت جرم یک رشته نخ در طول 1000 متر تعریف میشود. برای انجام این تست، طول مشخصی از نخ برای مثال 10 متر از تار یا پود مش جدا میشود. نخ تحت کشش اندک و استاندارد قرار میگیرد تا تاب خوردگی آن حذف شود. سپس جرم نمونه با ترازوی دیجیتال اندازه گیری میشود.
بررسی نمره نخ، جهت تعیین ظرافت و ضخامت رشتههای اولیه اهمیت زیادی دارد. نمره نخ بالاتر به معنای مقدار شیشه بیشتر در هر رشته بوده و در نتیجه مقاومت بالاتر آن را برای تحمل بار اثبات میکند.
تعیین دانسیته
یکی دیگر از پارامترهای مهم برای اجرای مش الیافی، تعیین دانسیته است که با واحد گرم بر متر مربع (g/m2) تعیین میشود. شناسنامه اصلی مش در نقشههای اجرایی، همین دانسیته یا چگالی آن است. برای تعیین این ویژگی، اندازه مشخصی از مش الیافی برش زده شده و وزن آن اندازهگیری میشود. سپس همین وزن بر واحد طول تقسیم شده تا دانسیته بدست بیاید.
تعیین مقاومت کششی
مقاومت کششی و مدول الاستیسیته، رفتار مکانیکی مش را در برابر نیروهای کششی ناشی از جابجایی دیوار شبیه سازی میکند. بدین منظور، نوارهایی با عرض 5 سانتی متر و طول حدود 30 سانتی متر در دو جهت تار و پود تهیه میشوند. نمونهها در فک دستگاه کشش قرار میگیرند و با بارگذاری سرعت ثابت (برای مثال 10 سانتی متر بر دقیقه) بررسی میشوند تا لحظه گسیختگی تعیین شود. حداکثر مقاومت کششی و مدول الاستیسیته از طریق این تست قابل تشخیص هستند.
آزمون مقاوم به قلیا
حیاتیترین بخش کنترل کیفیت برای مشهای مورد استفاده در پلاستر سیمانی، این آزمون است؛ چرا که محیط سیمان به شدت قلیایی بوده و میتواند باعث خوردگی و کاهش دوام کلی شود. بدین منظور، نمونهها به مدت ۲۸ روز در محلول شیمیایی حاوی هیدروکسید کلسیم، هیدروکسید سدیم و هیدروکسید پتاسیم (محیط قلیایی با سود 5%) قرار میگیرند. پس از خروج، نمونهها شسته و خشک میشوند و مجدد آزمون مقاومت کششی روی آنها انجام میشود. باقی مانده مقاومت کششی در محیط قلیایی نباید از 1200 نیوتن بر 5 سانتی متر، کمتر باشد.
تعیین مدول الاستیسیته و کرنش نهایی
مدول الاستیسیته از شیب منحنی تنش-کرنش در آزمون کشش به دست میآید. این عدد، تغییر شکل صلب مش الیافی را نشان میدهد. هر چقدر مدول بیشتر باشد، مقاومت الیاف و خاصیت تردی آن نیز افزایش پیدا میکند و برعکس هر چقدر مدول کمتر باشد، سختی نهایی مش الیافی نیز کمتر خواهد بود.
آیا میتوان از الیاف FRP برای مسلح کردن دیوار استفاده کرد؟
تنها الیاف تایید شده برای مسلح کردن دیوارها در پروژههای عمرانی، الیاف شیشه است. در کامپوزیت FRP از الیاف شیشه، کربن و بازالت استفاده میشوند که تنها الیاف شیشه آن مورد تایید این سیستم میباشد. البته مش استفاده شده در مقاوم سازی با FRP، از نظر قطر چشمه و مشخصات فنی مورد تایید برای مسلح کردن دیوارها نیست.
نه تنها الیاف FRP، بلکه سایر ژئوگریدهایی که ساختار شبکهای و پلیمری دارند و در آنها از نخ و الیاف شیشه استفاده نشده است، امکان اجرا برای مسلح کردن دیوارها ندارند. تنها نمونه الیاف مجاز برای این کار، مش الیافی با مشخصات فنی ذکر شده در این مقاله است.
ضخامت لایه سیمانی برای اجرا با مش الیافی چطور تعریف شده است؟
این هماهنگی میان مش الیافی و پلاستر سیمانی و گچی است که میتواند مسلح کردن دیوار را به صورت صحیح انجام دهد. در همین راستا، در نظر گرفتن ضخامت لایه سیمانی اجرا شده همراه با مش الیافی مطابق با ضوابط، اهمیت ویژهای دارد.
مطابق با آیین نامه، ضخامت پلاستر سیمانی باید بین 15 تا 20 میلی متر باشد. به عبارت دیگر پس از اجرای هر دو لایه پلاستر (لایه زیرین و رویی مش فایبرگلاس)، ضخامت باید همین مقدار تعیین شود.
نسبت مناسب سیمان و سنگدانه پلاستر سیمانی نیز 1 به 2 تعریف میشود. در آیین نامه ذکر شده که میتوان از پوزولانها به عنوان جایگزین قسمتی از سیمان نیز استفاده کرد و محدودیتی در اجرای مش الیافی ندارد.
جمع بندی: مشاوره خرید مش الیافی در والمش
رعایت ضوابط مش الیافی برای مسلح کردن دیوار، نقش بسیار مهمی را در اجرای صحیح و عملیاتی این سیستم به همراه دارد. تمامی مواردی که در آیین نامه برای اجرای صحیح توری فایبرگلاس ذکر شده بودند، در این مقاله جمع آوری شدند؛ اما همچنان اگر سوال و ابهامی برای خرید مش الیافی مسلح کردن دیوار دارید، میتوانید با واحد فروش و کارشناسان شرکت وال پست مش در ارتباط باشید تا متناسب با نیاز پروژه، بهترین مشهای الیافی را پیشنهاد دهند و پس از پیش فاکتور و پرداخت شما، ارسال کنند.