معرفی بلوک هبلکس یا بلوک AAC
بلوک هبلکس که با عنوان بلوک AAC نیز شناخته میشود از مصالح پرکاربرد در حوزه ساختمانسازی بوده که از وزن پایین و مقاومت بالایی برخوردار است. AAC در واقع مخفف Autoclaved Aerated Concrete بوده که به معنای بتن هوادار اتوکلاو شده است و این بتنها به دلیل فرایند ساخت خاصی که دارند از ساختار متخلخل و سبکی برخوردار هستند و همین موضوع نیز باعث میشود که از قابلیتهای ویژهای از قبیل خاصیت عایق حرارتی و صوتی برخوردار باشند. ساختار بتنی بلوک AAC متشکل از ماسه سیلیسی، سیمان، آهک و آب بوده که برای ایجاد یک ساختار متخلخل در طراحی آنها از پودر آلومینیوم نیز استفاده میشود. این متریال پس از اختلاط و قالب بندی، تحت فشار و دمای بالایی قرار میگیرد که این فرایند به بهبود عملکرد و کارایی آنها کمک زیادی میکند. بلوک AAC اجرای آسانی دارد و باعث کاهش بار مرده سازه نیز میشود.
مشخصات فنی بلوک هبلکس (ACC)
در رابطه با ویژگیها و مشخصات فنی بلوک هبلکس میتوان گفت که این محصول وزن مخصوص پایینی در محدوده ۵۰۰ الی ۶۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب دارد و در مقایسه با آجر سفالی (با وزن مخصوص ۸۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب) و بلوک سیمانی (با وزن مخصوص ۲۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب) جزو مصالح سبک به شمار میرود. در رابطه با ابعاد بلوک AAC نیز میتوان گفت که این مصالح معمولاً با طول ۶۰ و ارتفاع ۲۵ سانتیمتر عرضه میشوند و ضخامت یا عرض آنها بسته به زمینه کاری که مورد استفاده قرار میگیرند میتواند ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۵ و ۲۰ سانتیمتر باشد.
از بلوک ACC با ضخامت ۸، ۱۰ و ۱۲ سانتیمتر معمولاً در طراحی تیغهها و دیوارهای داخلی استفاده میشود و بلوکهای با ضخامت ۱۵ و ۲۰ سانتیمتر نیز برای طراحی دیوارهای خارجی و پیرامونی کاربرد دارند. در آخر ساخت بلوکهای هبلکس در ابعاد مشخص و طبق استاندارد ملی ایران به شماره ۸۵۹۳ انجام میشود.
مزایای بلوک هبلکس یا بلوک AAC
بلوک هبلکس (ACC) به دلیل نوع ساختار و طراحی خاصی که دارد از مزایا و قابلیتهای بسیاری برخوردار بوده که باعث میشود در بسیاری از زمینههای کاری مورد استفاده قرار گیرد. از مزایای استفاده از این بلوکها میتوان به سرعت بالای اجرای آنها اشاره کرد که در مقایسه با آجرها و بلوکهای سنتی اجرای آسانی دارند و همین موضوع نیز باعث کاهش زمان اجرای آنها میشود. از دیگر مزایای استفاده از بلوک AAC میتوان به کاهش وزن و بار مرده سازه به دلیل وزن پایین این مصالح اشاره کرد که باعث بهبود عملکرد سازه در برابر نیروهای ناشی از زلزله میشود و مقاومت بخشهای غیرسازهای را در برابر زلزله افزایش میدهد.
استفاده از بلوک ACC در ساختمانسازی باعث کاهش هزینههای ساخت نیز میشود. بدین صورت که این مصالح میزان مصرف میلگرد را ۲۰ الی ۳۰ درصد کاهش میدهد و به دلیل طراحی خاصی که دارند در کار با آنها نیاز به استفاده از گچ و ملات زیاد نخواهد بود. مزیت دیگر بلوک AAC به خاصیت عایق حرارتی این محصول برمیگردد که باعث میشود بتوان از آن به عنوان یک عایق حرارتی در طراحی دیوارهای ساختمان استفاده کرد. از طرفی با جلوگیری از تبادل گرما در دیوارهای سازه از طریق اجرای بلوک هبلکس میتوان به مدیریت هر چه بهتر انرژی در ساختمان کمک کرد و از هزینههای اضافی مصرف انرژی جلوگیری نمود.
در کنار این مواد بلوکهای هبلکس از خاصیت عایق صوتی برخوردار هستند و میتوان از آنها بهعنوان یک عایق صوتی در طراحی ساختمان استفاده کرد. بلوک AAC به کاهش سروصدا و آلودگیهای صوتی در ساختمان کمک میکند و محیطی آرام و راحت را برای ساکنان آن فراهم مینماید. در آخر این بلوکها جزو مصالح سازگار با محیط زیست به شمار میروند.
معایب بلوک ACC
بلوک هبلکس (ACC) در کنار مزایا و قابلیتهای بسیاری که دارد از یک سری معایب نیز برخوردار بوده که لازم است قبل از کار با این مصالح مورد توجه قرار گیرند. در ابتدا این بلوکها به دلیل هزینههای بالای ساخت از قیمت بالاتری در مقایسه با مصالح سنتی برخوردار هستند و همین موضوع نیز باعث میشود برخی افراد به دلیل بودجه پایینی که در اختیار دارند از خرید این مصالح صرفه نظر کنند. البته این مصالح به دلیل مزایایی که دارند به کاهش هزینههای اجرایی و ثانویه کمک میکنند. از طرفی بلوک AAC دارای محدودیت در استفاده بوده و از آن نمیتوان در دیوارهای باربر و سازهای استفاده کرد. جذب رطوبت بالا توسط این بلوکها به دلیل ساختار متخلخلی که دارند یکی دیگر از معایب استفاده از آنها بوده که در مناطق با رطوبت بالا لازم است بر روی این بلوکها از عایقهای رطوبتی استفاده شود.
کاربردهای بلوک هبلکس
بلوک هبلکس (ACC) به دلیل ویژگیها و مزایای بسیاری که دارد از کاربردهای گستردهای نیز برخوردار بوده که از جمله آنها میتوان به استفاده از این مصالح در طراحی و ساخت دیوارهای داخلی اشاره کرد. بلوکهای هبلکس به دلیل سبک بودن و خاصیت عایقی که دارند میتوانند انتخاب بسیار مناسبی برای این دیوارها باشند. کاربرد دیگر بلوک AAC به استفاده از آن در ساخت سقفهای سبک برمیگردد که به دلیل وزن پایینی که دارد میتواند جایگزین بسیار مناسبی برای مصالح سنتی باشد. البته خاصیت عایق حرارتی و رطوبتی این بلوکها نیز سبب شده از آنها در طراحی دیوارهای سردخانهها و انبارها نیز استفاده شود.
از دیگر کاربردهای بلوک ACC میتوان به استفاده از آن در طراحی سازهها در مدارس و بیمارستانها اشاره کرد که به دلیل خاصیت عایق صوتی که دارد میتواند به کنترل صدا و نویز در این بخشها کمک زیادی کنند. در نهایت بلوکهای هبلکس انتخاب مناسبی برای ساخت دیوارهای جداکننده جهت تفکیک فضاهای داخلی هستند و به دلیل وزن پایین و بار مرده کمی که دارند میتوان از آنها در طراحی ساختمانهای بلند نیز استفاده کرد.
مهار دیوارهای بلوک ACC با استفاده از وال پست و وال مش
همانطور که اشاره کردیم بلوک AAC میتواند یک متریال بسیار کاربردی در طراحی دیوارهای داخلی، غیرسازهای و غیر باربر باشد که از طریق روشهای مختلف مقاوم سازی میتوان به حفظ استحکام و انسجام آنها در سازه کمک کرد. سیستم وال پست به عنوان یک روش رایج در مقاوم سازی و مهار دیوارهای غیرسازهای در مقاوم سازی دیوارهایی که در طراحی آنها از بلوکهای هبلکس استفاده شده کاربرد دارد. استفاده از این سیستم میتوان این دیوارها را در اسکلت و بخش اصلی سازه تثبیت کرد و مانع از آسیب به آنها در اثر فشارها و نیروهای وارده شد.
سیستم وال مش نیز به عنوان یکی از انواع وال پست میتواند روش بسیار مناسبی برای مقاوم سازی دیوارهای هبلکس باشد که در طراحی آن از مشهای فایبرگلاس، نبشی و ناودانی استفاده میگردد. این سیستم به دلیل طراحی خاصی که دارند به یکپارچگی دیوارهای بلوک هبلکس (ACC) و توزیع یکنواخت تنشها در آنها کمک کرده و مانع از ایجاد ترکهای لرزهای در ساختار آن میشود.
مقایسه بلوک هبلکس (بلوک AAC) با دیگر مصالح سنتی
بلوک AAC از نظر وزن، دقت ابعادی، مقاومت فشاری، خاصیت عایق صوتی و حرارتی، سرعت و هزینه اجرا، کاربردها و غیره تفاوتهایی با دیگر مصالح سنتی مانند آجر سفالی، آجر فشاری و بلوک سیمانی دارد که در این بخش و در قالب یک جدول به بررسی آنها میپردازیم.
| ویژگیها | بلوک هبلکس (ACC) | آجر سفالی | آجر فشاری |
| وزن مخصوص | بسیار سبک | متوسط | سنگین |
| دقت ابعادی | بسیار بالا | متوسط | متوسط و پایین |
| مقاومت فشاری | متوسط | متوسط | بالا |
| مقاومت در برابر آتش | بسیار بالا | بالا | بالا |
| برش و شیارزنی | بسیار آسان | نسبتاً سخت | سخت |
| عایق حرارتی | قوی | متوسط | ضعیف |
| عایق صوتی | خوب | متوسط | ضعیف |
| میزان مصرف ملات | کم | متوسط | زیاد |
| میزان جذب آب | بالا | متوسط | کم |
| تاثیر بر بار مرده ساختمان | بسیار کم | متوسط | زیاد |
| سرعت اجرایی | بسیار بالا | متوسط | کند |
| هزینه اجرایی | متوسط تا کم | متوسط | بالا |
| نیاز به نیروی متخصص | تا حدودی | کم | کم |
| کاربرد اصلی | دیوار غیر باربر | دیوار داخلی | دیوار باربر |
نحوه ساخت بلوک هبلکس (ACC)
برای ساخت بلوک هبلکس از دوغابی استفاده میشود که از مواد اولیه سازنده این بلوکها (سیمان، ماسه سیلیسی، آهک و آب) تهیه میشود. البته در این دوغاب از پودر آلومینیوم نیز استفاده میشود که نقش انبساط دهنده را دارد و باعث ایجاد تخلخل در ساختار بلوک میشود. این پودر در واکنش با ترکیبات دوغاب که خاصیت قلیایی دارند باعث ایجاد حبابهای ریز از گاز هیدروژن میشود و این حبابها با پخش شدن در ساختار بلوک باعث ایجاد تخلخل در تمام بخشهای آن میشود.
پس از آماده سازی دوغاب نوبت به قالبگیری بلوک AAC میرسد که برای این کار از قالبهای مخصوص و با ابعاد مشخص استفاده میگردد. در این مرحله بعد از ریختن دوغاب در قالبها و عملآوری آن نوبت به جداسازی قالبها و برش بلوکها در ابعاد دقیق میرسد. سپس در این مرحله فرایند اتوکلاو بر روی بلوک ACC صورت میگیرد که طی آن بلوکها به محفظههای بخار (با دمای ۱۹۰ درجه سانتیگراد) منتقل میشوند و تحت فشار بالا (فشار تقریبی ۱۲ بار) قرار میگیرند. در نهایت بلوکهای مورد نظر تحت این حرارت و فشار بالا به مقاومت مکانیکی نهایی دست مییابند.
مراحل اجرای بلوک هبلکس یا بلوک AAC
اجرای صحیح و اصولی بلوک AAC نیازمند پیمودن یک سری مراحل بوده که در این بخش به صورت گام به گام به معرفی آنها میپردازیم. در گام نخست لازم است سطح این بلوکها با پاشش آب به طور کامل مرطوب شود که به این کار در اصطلاح زنجاب کردن میگویند. سپس کف سازه جهت اجرای رج اول آماده میگردد که لازم است ناهمواریهای آن در صورت وجود برطرف گردد. پس از آمادهسازی کف نوبت به اجرای رج اول میرسد که با تراز کاری دقیق آن میتوان به اجرای اصولی دیوار بلوک هبلکس (ACC) کمک زیادی کرد. البته اجرای رج اول میبایست با استفاده از ماسه و سیمان و با حداقل ضخامت ۲ سانتیمتر صورت گیرد.
پس از اجرای رج اول نوبت به اجرای رجهای بعدی میرسد که برای اتصال بلوکهای هبلکس در این رجها میتوان از چسبهای مخصوص استفاده کرد. این چسبها که بر پایه سیمان اصلاح شده با پلیمر طراحی شدهاند با ضخامت ۲ الی ۳ میلیمتر بر روی بلوکها اجرا میشوند. در نهایت پس از اجرای کامل رجها نوبت به مهار دیوار بلوک AAC به اسکلت اصلی سازه میرسد که این کار میبایست بر اساس ضوابط مندرج در پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ صورت گیرد.
بر اساس این ضوابط، سیستم وال پست و استفاده از بستهای فلزی میتواند روشهای کاربردی و مؤثری در مهار این دیوارها و افزایش انسجام و یکپارچگی آنها در برابر بارها و نیروهای وارده باشد. در آخر جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد نحوه اجرای بلوک هبلکس (ACC) بر اساس ضوابط و دستورالعملهای اجرایی میتوانید به نشریه “دستورالعمل طراحی و اجرای دیوارهای ساخته شده از بلوکهای بتن هوادار اتوکلاو شده (AAC) ” مرکز تحقیقات ساختمان مراجعه نمایید.
راهنمای خرید و قیمت بلوک ACC
قبل از خرید بلوک AAC لازم است به یک سری فاکتورها توجه شود تا بلوک مورد نظر از کیفیت و کارایی لازم برخوردار باشد. از جمله این فاکتورها میتوان به ابعاد بلوک، وزن آن، شکل ظاهری بلوک، کیفیت متریال مورد استفاده در طراحی آن، کیفیت ساخت و برند تولیدکننده بلوک هبلکس اشاره کرد. بلوک مورد نظر میبایست عاری از هر گونه ترک و آثار شکستگی باشد و در کنار آن لازم است از وزن مناسبی نیز برخوردار باشد. از طرفی خرید بلوک AAC از برندها و تولیدکنندههای معتبر میتواند خیال شما را از تهیه یک محصول باکیفیت و با دوام راحت کند.
در رابطه با قیمت بلوک هبلکس (ACC) نیز میتوان گفت که قیمت این مصالح متأثر از یک سری عوامل بوده که از مهمترین آنها میتوان به نوع بلوک، ابعاد و وزن آن، نوع متریال مورد استفاده در ساخت بلوک و برند تولیدکننده آن اشاره کرد. هر چه ابعاد بلوک بزرگتر باشد قیمت آن نیز بالاتر بوده و بلوکهایی که توسط برندها و شرکتهای معتبر عرضه میشوند به دلیل کیفیت ساخت بالایی که دارند از قیمت بالایی نیز برخوردار هستند. در آخر توصیه میشود این بلوکها را از برندها و فروشندگان معتبر تهیه و خریداری نمایید.
سخن پایانی
بلوک ACC یک نوع بلوک باکیفیت، با دوام و با خاصیت عایقی بوده که در کنار مقاومت بالا از وزن سبکی برخوردار است. در کنار این موارد اجرای آسان بلوک هبلکس به همراه سرعت اجرای بالای آن نیز باعث شده این محصول از محبوبیت بالایی در حوزه ساختمانسازی برخوردار باشد و بتوان از آن به عنوان یک جایگزین مناسب برای مصالح سنتی رایج در این زمینه نام برد. از بلوک AAC میتوان در بسیاری از زمینههای کاری و در طراحی اجزای غیرسازهای و غیر باربر ساختمانها استفاده کرد. در آخر این بلوکها به دلیل مزایای بسیاری که دارند میتوانند به کاهش هزینههای اجرایی کمک کنند و با جلوگیری از هدر رفتن انرژی در ساختمان باعث صرفهجویی در هزینههای جاری نیز شوند.
